Công tác đền bù giải tỏa, thu hồi đất để xây dựng các KCN: Nỗi lo của Ban Quản lý các KCN tỉnh Bình Thuận

BT- Để các KCN của tỉnh được hình thành và đi vào hoạt động một cách bài bản, thì công tác thu hồi đất, đền bù giải tỏa (ĐBGT) luôn là vấn đề được đặt lên hàng đầu. Đây được xem là một trong những công việc  ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích của công dân nhưng lại là khâu hết sức quan trọng nhằm đảm bảo tiến độ, tính khả thi và hiệu quả kinh tế của dự án.

Nhiều trở ngại

Bình Thuận hiện có 4 KCN đã hình thành và đang thu hút đầu tư với quy mô 688,17 ha (KCN Phan Thiết 1, KCN Phan Thiết 2, KCN Hàm Kiệm 1, KCN Hàm Kiệm 2); 4 KCN đang trong giai đoạn hoàn tất các thủ tục đầu tư, chuẩn bị thực hiện ĐBGT, giải phóng mặt bằng với quy mô 3.555,4ha (KCN Sơn Mỹ 1, KCN Sơn Mỹ 2, KCN Tân Đức, KCN Tuy Phong). Một thực tế cho thấy, thu hồi đất, ĐBGT để xây dựng các KCN được thực hiện trên phạm vi, quy mô rộng lớn nên tác động trực tiếp đến đời sống của nhân dân, nhất là nông dân. Bên cạnh đó, thời gian ĐBGT của một KCN thường kéo dài qua nhiều năm, trong khi đó giá đất công bố theo Luật Đất đai hàng năm thường có xu hướng năm sau cao hơn năm trước. Tất yếu sẽ dẫn đến việc khiếu nại, khiếu kiện kéo dài và một số người dân sẽ có tâm lý chờ đợi, không hợp tác để hy vọng nhận giá bồi thường cao hơn. Ngoài ra, việc tái định cư chưa gắn liền với công tác ĐBGT nên tiến độ thực hiện còn chậm, điều kiện hạ tầng chưa đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của người dân trong khu tái định cư. Do đó, người dân có lý do để trì hoãn, chậm nhận tiền đền bù và bàn giao mặt bằng.

Trước đây khi thực hiện chính sách ĐBGT, hỗ trợ tái định cư theo Nghị định 197/2004/NĐ-CP của Chính phủ và UBND tỉnh thực hiện chính sách hỗ trợ ĐBGT dự án KCN, các chủ đầu tư được Nhà nước giao đất sạch, chỉ lo kinh phí đầu tư hạ tầng kỹ thuật và chờ đợi. Họ có tâm lý đầu tư từng phần, chờ nhà đầu tư thứ cấp vào, thu trước một phần tiền cho thuê đất thì mới gấp rút triển khai. Từ khi Nghị định 69/2009/NĐ-CP của Chính phủ ra đời, UBND tỉnh ban hành Quyết định 28/2010/QĐ-UBND ngày 22/6/2010, quy định: “Hỗ trợ bằng tiền, bằng 5 lần giá bồi thường đất nông nghiệp theo loại đất, vị trí đất bị thu hồi; diện tích được hỗ trợ không vượt quá hạn mức giao đất nông nghiệp tại địa phương và không vượt quá diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi”. Việc áp dụng quy định này thì giá đền bù cộng với tiền hỗ trợ rất cao (có khu vực cao gấp nhiều lần giá thị trường chuyển nhượng) làm nhiều nông dân rất phấn khởi. Tuy nhiên, điều này dẫn đến chi phí ĐBGT của dự án KCN tăng cao và chi phí đầu tư dự án KCN mới cũng tăng gấp 2 lần so với KCN trước đây. Tất nhiên, giá cho thuê lại đất của các dự án thứ cấp cũng vùn vụt tăng lên, dẫn đến khó thu hút đầu tư, khả năng dự án không khả thi, các nhà đầu tư sẽ không mạnh dạn đầu tư vào.

Kinh nghiệm trong công tác ĐBGT

Từ những khó khăn trên, Ban Quản lý các KCN Bình Thuận đã đề xuất UBND tỉnh xem xét 2 phương án vừa đảm bảo lợi ích của người bị thu hồi đất vừa được lòng các chủ đầu tư KCN. Thứ nhất, xem xét điều chỉnh Quyết định 28/2010/QĐ-UBND như sau: “Hỗ trợ bằng tiền bằng 1,5 đến 5 lần giá bồi thường đất nông nghiệp theo loại đất, vị trí đất bị thu hồi; diện tích được hỗ trợ không vượt quá hạn mức giao đất nông nghiệp tại địa phương. Tùy theo tính chất của từng dự án, giao hội đồng giải tỏa bồi thường đề xuất mức cụ thể trình UBND tỉnh phê duyệt”. Thứ 2, giữ nguyên quyết định trên nhưng có chính sách hỗ trợ riêng đối với dự án đầu tư xây dựng KCN: chủ đầu tư hỗ trợ 1,5 lần chi phí chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm, phần còn lại ngân sách tỉnh hỗ trợ. Đây cũng là ý kiến của đa số các Ban Quản lý KCN các vùng trọng điểm phía Nam khi công tác ĐBGT còn nhiều vướng mắc. Từ kết quả thực tế trong công tác ĐBGT 4 KCN trong thời gian qua, Ban Quản lý KCN Bình Thuận đã rút ra một số kinh nghiệm nhằm đẩy nhanh công tác ĐBGT trong thời gian tới. Đầu tiên, ĐBGT phải thực hiện đồng bộ với công tác tái định cư. Quy trình thực hiện ĐBGT phải công khai, phải chuẩn bị đầy đủ mọi nguồn lực thực hiện ĐBGT trong thời gian ngắn nhất. Ngoài ra, phải thành lập Tổ chuyên viên giúp việc ngay sau khi thành lập Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư…

Trong hội nghị giao ban giữa Ban Quản lý các KCN, khu chế xuất, khu kinh tế vùng kinh tế trọng điểm phía Nam lần thứ X vừa qua, lãnh đạo Ban Quản lý ở các tỉnh khác cũng đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm trong công tác ĐBGT. Trong đó, Ban Quản lý KCN tỉnh Lâm Đồng nhấn mạnh, đội ngũ làm công tác ĐBGT phải thật sự tâm huyết, công tâm, có trách nhiệm, giỏi nghiệp vụ; đồng thời phải có kỹ năng trong công tác dân vận. Đây là yếu tố quyết định tạo niềm tin để người dân đồng tình ủng hộ việc di dời, giải phóng mặt bằng. Để công tác ĐBGT, thu hồi đất xây dựng các KCN thuận lợi hơn thì việc điều chỉnh các nghị định rất cần thiết để bám sát với tình hình thực tế, đáp ứng nhu cầu cũng như lợi ích của 2 bên.

M.V