Văn hóa Cập nhật lúc 15:04:23 18/01/2020  (Lượt xem:  4016 )
Tết mẹ ở làng Chăm Mưli

Tết mẹ ở làng Chăm Mưli

BT - 1 tháng trước đó, thấy gió bấc se se thổi và vụ lúa mùa đã thu hoạch xong, thóc phơi đầy các sân gạch từng nhà, ông Thông Minh Tìm - Trưởng làng Chăm Mưli (xã Tân Thuận, Hàm Thuận Nam) liền nghĩ đến việc họp dân bàn chuyện Tết Chabui. Trong quá khứ, mỗi lần họp như vậy, người trong làng sẽ góp mỗi nhà 1 kg gạo, 1 kg nếp và 1 con gà, nhưng năm nay 293 hộ dân của làng (1.957 khẩu) thống nhất, mỗi hộ đóng 50.000 đồng thay hiện vật. “Tết Chabui làng Mưli tôi tổ chức trong 2 ngày. Ngày đầu tiên (7/1/2020) đại diện dân làng cùng nhau gói, nấu bánh đòn, chuẩn bị một số thức ăn. Ngày thứ 2, vào buổi chiều là lễ cúng mẹ Pô Nư gar, các vị thần… Lễ cúng kéo dài trong khoảng 2 giờ, sau đó dân làng hát vãi chài (một điệu hát ca ngợi lao động sản xuất, gồm có bên nam, bên nữ. Có một số nhà nghiên cứu nhận định hát vãi chài của người Chăm rất gần các điệu hò sông, biển của người Thanh Hóa).

Thầy cò ke đang kéo đàn vừa khấn mời các vị thần về dự lễ cúng  nhân Tết Chabui của đồng bào Chăm làng Mưli.

Người Chăm coi Chabui tổ chức tại sân đình là tiền đề để các hộ dân tùy theo điều kiện của mình, ăn Tết Chabui tại nhà, không nhất thiết cùng một ngày như Tết Nguyên đán. Có thể nói, Tết Chabui kéo rất dài vì nhiều gia đình chờ đến cận Tết Nguyên đán, lúc con cái về đông đủ mới tổ chức tết, và chỉ tổ chức trong 1 ngày”- Trưởng làng Thông Minh Tìm, nói. Rồi để tôi “mục sở thị”, ông mời tôi đến sân đình làng Chăm, nơi tổ chức Tết Chabui năm nay. Đúng 14 giờ, các mâm cổ được bày ra theo nghi thức: bên tả, bên hữu. Thầy cúng là các chức sắc tín ngưỡng người Chăm. Đó là thầy cò ke (Kadhar - kéo đàn Kanhi, một kiểu đàn gần giống đàn nhị), bà bóng (Mukpa Jau), phục vụ các lễ nghi tín ngưỡng Chăm. Vì Tết Chabui là tết tạ ơn mẹ xứ sở, thần đất làm cho mùa màng tươi tốt, sản xuất phát triển nên bước vào buổi lễ, thầy cò ke vừa kéo đàn Kanhi vừa đọc các lời văn tế lễ. Các lời văn tế lễ có nội dung ngợi ca thần linh, thể hiện sự tin phục những vị thần, đấng siêu nhiên có công khai mở trời đất, dạy dân dệt vải, nuôi tằm, lao động sản xuất, khai mương, đắp đập, làm thủy lợi… Sau phần ca ngợi là phần thỉnh mời các thần về hưởng các phẩm vật dâng cúng... Lúc này nhiệm vụ của bà bóng là dâng rượu… Trong khi đó, những người khác phục vụ lễ thì ngồi, đứng quanh nhà lễ, chờ hát vãi chài…

Về tết Chăm

Trong một năm, người Chăm có rất nhiều lễ hội. Trong đó, Tết Katê diễn ra vào đầu tháng 7 (lịch Chăm) nhằm tưởng nhớ các vị thần, tổ tiên, anh hùng dân tộc, các vị vua có công trong việc đào kênh đắp đập, dẫn thủy nhập điền… giúp cho nông nghiệp của người Chăm phát triển, bên cạnh một nền ngoại thương khá mạnh trong nhiều thế kỷ trước. Tết thứ hai là Chambur (đọc là Chabui) tổ chức vào ngày rằm tháng 9 lịch Chăm (năm nay rơi vào ngày  8/1/2020). Người Chăm coi Tết Katê thuộc về dòng họ người cha, tượng trưng cho khí dương, nên cử hành vào buổi sớm, còn Chabui là tết tạ ơn thần Pô Nư gar (mẹ xứ sở), các hoàng hậu, công chúa Chăm, thuộc dòng họ mẹ, tượng trưng cho khí âm nên được cử hành vào buổi chiều tối.

Trưởng làng Thông Minh Tìm nói thêm: “Những năm gần đây, 99% số hộ trong làng Chăm đều trồng thanh long nên thu nhập tương đối khá hơn trước. Cái ăn, cái mặc không còn lo nên người Chăm rất chú ý đến nhu cầu tinh thần, rộng ra là tín ngưỡng. Địa phương Tân Thuận cũng hết lòng hỗ trợ đồng bào nên các lễ hội dân gian năm nào cũng được tổ chức. Ngay như Tết Chabui này, địa phương cũng cử đại diện đến thăm và tặng quà. Tình đoàn kết của các dân tộc trong một đất nước, trong một địa phương ngày càng gắn bó”.

Hà Thanh Tú

CÁC TIN BÀI KHÁC
Xem thêm >>
Xem tin theo ngày
Thông tin cần biết
Trao 30 tấn gạo cho người nghèo tại thành phố Phan Thiết

BTO- Mới đây, Hội LHTN Việt Nam tỉnh phối hợp Hội thiện nguyện Phan Thiết đã tiếp nhận 30 tấn gạo của mạnh thường quân  để giúp đỡ cho bà con lao động khó khăn trong thời gian có đại dịch Covid – 19. Theo đó, Hội LHTN Việt Nam tỉnh sẽ cùng Hội Thiện nguyện Phan Thiết trao trực tiếp cho 1.500 hộ nghèo, cận nghèo, người có thu nhập thấp bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19 tại 13 phường, xã ở thành phố Phan Thiết.

Xem chi tiết
Bao giờ thịt heo bình ổn giá?

BT- Thịt heo vốn là loại thực phẩm vô cùng thiết yếu của mọi gia đình từ nhiều năm nay. Nhưng kể từ thời điểm dịch tả heo châu Phi hoành hành vào năm 2019 khiến đàn heo giảm mạnh, giá heo hơi, heo thành phẩm tăng gần gấp đôi, đến nay vẫn chưa thể “giảm nhiệt”… 

Xem chi tiết
Có được xem là tài sản riêng trước khi kết hôn?

BTO- Tôi có 1 con gái, chồng tôi mất, tôi vẫn ở vậy đến nay. Hiện tại tôi có mua vài lô đất. Nếu tôi kết hôn với người mới thì khi bán các lô đất trên tôi có cần chữ ký đồng ý của người chồng mới không? Các lô đất trên có xem là tài sản riêng của tôi trước khi kết hôn không?

Xem chi tiết
Hàng quán cần chấp hành nghiêm để phòng dịch

BTO- Đó là ý kiến của đông đảo người dân hưởng ứng chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về quyết liệt thực hiện đợt cao điểm phòng, chống dịch Covid-19.

Xem chi tiết
Kè hư hỏng do neo buộc tàu thuyền

BT- Bờ kè đường Phạm Văn Đồng chạy dài gần 2 km qua địa bàn phường Bình Hưng và phường Hưng Long (TP. Phan Thiết). Phía trên bờ kè được xây dựng lan can bằng trụ bê tông và ống sắt; phía trong bờ kè được tỉnh đầu tư làm hàng chục trụ neo đậu tàu thuyền trú tránh bão vững chắc…

Xem chi tiết
“Bán hàng mang về”

BTO- Đêm cuối tuần tháng 3, trên hai tuyến đường Nguyễn Hội, Phạm Ngọc Thạch (thành phố Phan Thiết) một số hàng quán ăn vẫn còn bày bán cho những khách ăn tối vào ra. Không lâu sau đó, chúng tôi đã thấy các chiến sĩ công an cùng lực lượng dân phòng đi xe máy tới từng quán, tuyên truyền, hướng dẫn người bán hàng ăn cho khách mang về, không để tụ tập đông người trong quán, do không đảm bảo phòng chống dịch bệnh đang có nguy cơ lây lan trong cộng đồng.

Xem chi tiết