Đời sống Cập nhật lúc 08:30:26 15/01/2021  (Lượt xem:  8491 )
Nhịp gùi trên non

Nhịp gùi trên non

BT - Không ai biết chiếc gùi đã có mặt trong đời sống của đồng bào các dân tộc K’ho, Raglai… đang sinh sống tại các xã vùng cao, miền núi từ bao giờ. Chỉ biết rằng, bao đời nay, chiếc gùi gắn bó, chia sẻ những nỗi nhọc nhằn, chứng kiến những niềm vui được mùa của bà con. Gùi đã trở thành nét văn hóa riêng của bà con trên bản làng vùng cao. 

Ảnh: Ngọc Lân

Ðung đưa nhịp gùi

Ngược lên vùng cao huyện Hàm Thuận Bắc, chúng tôi dừng chân ở thôn 3, xã La Dạ, nơi đây có trên 90% là người dân tộc K’ho sinh sống. Không hẹn trước nhưng may thay chúng tôi vẫn dễ dàng bắt gặp hình ảnh những người phụ nữ với nhịp gùi đang đung đưa, nghiêng mình trên những triền đồi đầy nắng. Từ những trái bắp, củ sắn, hạt lúa, nắm rau cho đến thanh củi... tất cả đều ở trong chiếc gùi trên lưng theo chân họ vượt núi rừng về nhà.

Gùi là một công cụ đóng vai trò quan trọng và là thứ không thể thiếu đối với đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống nơi miền cao này. Chị Bờ Đam Thị Sam (thôn 3, xã La Dạ, huyện Hàm Thuận Bắc) cho biết: Chiếc gùi không biết có từ khi nào, chỉ nhớ rằng khi còn bé, mỗi lần lên nương, mẹ bỏ tôi vào trong cái gùi mang theo. Đến khi lớn, bố đã làm cho tôi một cái gùi phục vụ cho việc đi nương rẫy. Chiếc gùi gần gũi với tôi như đôi dép ở chân hay chiếc nón đội trên đầu vậy.

Ngày nay, cuộc sống của người K’ho trên địa bàn xã La Dạ đã có nhiều thay đổi. Được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, đời sống kinh tế ngày càng trở nên khấm khá. Có nhiều gia đình đã mua xe máy, máy kéo để phục vụ cho việc sản xuất. Tuy nhiên đối với nhiều người phụ nữ nơi đây khi lên nương, lên rẫy, chiếc gùi vẫn là vật dụng lao động được lựa chọn. “Chiếc gùi như một người bạn tâm giao, chia sẻ mọi niềm vui, khó nhọc trong cuộc sống. Chiếc gùi giúp cuộc sống của những người phụ nữ K’ho như tôi bớt khó khăn, nặng nhọc”, chị K’ Thị Hảnh (thôn 3, xã La Dạ) nói. 

Nét văn hóa riêng cần giữ gìn

Giờ ở vùng cao, tìm được chiếc gùi thì không khó, bởi hầu như nhà nào cũng phải có, ít nhất cũng phải từ 2 cái trở lên. Nhưng để tìm được người làm gùi thì có lẽ không đơn giản chút nào. Men theo con đường nhỏ, chúng tôi được trưởng thôn 3, xã La Dạ là anh Lê Thái Lâm dẫn đến nhà già K’Ba, người đan gùi giỏi lâu năm của vùng. Già K’Ba năm nay đã ngoài 70 tuổi, ông biết đan gùi từ khi còn nhỏ. Ông học từ cha, có thể gọi là nghề cha truyền con nối, bởi nếu tính từ đời ông trở về trước hầu như gia đình ông ai cũng biết làm. Hiện tại thì ông K’ Ba là một trong số ít người của thôn 3, xã La Dạ này còn giữ nghề đan gùi. “Trước đây, những chiếc gùi thường được làm vào mùa nắng, đây là mùa rảnh rang, mùa mưa họ tập trung cho cái nương, cái rẫy, tập trung cho cây lúa cây bắp của họ. Và mùa nắng, họ sẽ vào rừng, chặt mây, tre, lồ ô về, vót cho thật mỏng, tạo thành những sợi mây thật dẻo và đan thành những chiếc gùi, nhỏ hay to tùy theo ý muốn và phụ thuộc vào công dụng của nó khi hoàn thành. Ngày nay, những người đan gùi chủ yếu là những người già, họ không còn sức để lên nương, lên rẫy. Họ ở nhà đan gùi kiếm được đồng nào hay đồng ấy và có thể làm bất cứ thời gian nào”, già K’Ba chia sẻ.

Đưa chúng tôi lên thăm nhà sàn của ông, căn nhà sàn được ông làm cách đây 5 năm, diện tích khoảng 30 m2. Hướng mắt nhìn lên mái nhà sàn phía trên bếp lửa có rất nhiều chiếc gùi lớn, nhỏ đủ kích cỡ. Đi vào câu chuyện, già K’Ba cho biết: Để có một chiếc gùi đẹp và bền chắc, phải trải qua nhiều công đoạn thực hiện. Có thể chia thành 3 phần, đó là phần đế được làm thân cây gỗ, vót mỏng, dẻo, thường thì cây cóc rừng, một số người còn sử dụng tre để làm. Phần thân được cấu kết bởi cây lồ ô được vót mỏng thành sợi. Trên miệng gùi và dây mang được làm bằng những sợi mây giúp cho gùi dẻo, không bị gãy. Dây gùi cũng là một phần quan trọng do đó cần phải làm thật dẻo và chắc bền, giúp cho việc mang dễ dàng hơn. “Không biết nghề đan gùi còn giữ được nữa hay không, nhưng 5 người con với hơn chục cháu của tôi không ai có thể làm được, bởi tất cả không chịu học”, già K’Ba buồn rầu cho biết. 

Nắng chiều buông xuống, chia tay già K’ Ba, tôi mang theo những tâm tư, suy nghĩ của ông, bản thân tôi cũng thật sự tiếc bởi nét văn hóa đặc trưng của đồng bào, thứ mà đã góp phần vận chuyển hàng hóa, góp phần làm thay đổi cuộc sống vùng cao lại ngày một lùi dần về quá khứ. Có nhiều câu hỏi được đặt ra, nhưng việc khôi phục và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc ngay từ bây giờ là điều nên làm, nếu không chiếc gùi của đồng bào K’ho ở La Dạ sẽ ngày một mất đi trong sự tiếc nuối của đồng bào vùng cao.

NGỌC DIỆP

Xem tin theo ngày
Thông tin cần biết
    Mong ước một tổ ấm của đôi vợ chồng khuyết tật

    BT- Dù làm việc tất bật quanh năm, nhưng do công việc bấp bênh, nên vợ chồng anh Nguyễn Văn Dũng (SN 1989) vẫn chưa có được căn nhà cho gia đình mình. Vợ chồng anh có một người con còn nhỏ. Hiện tại, gia đình anh đang sống nhờ tại nhà em vợ.

    Xem chi tiết
    Lại bàn về ý thức

    BTO- Cho đến chiều hôm qua 24/2, Bình Thuận đã liên tiếp 348 ngày không ghi nhận thêm trường hợp nào nhiễm Covid-19 ngoài cộng đồng. Hiện nay, có 35 trường hợp được cách ly tại khu cách ly y tế, trong đó: 33 trường hợp cách ly tại khu cách ly tập trung (Tuy Phong: 7, La Gi: 2, Hàm Tân: 2, Hàm Thuận Bắc: 7, Phan Thiết: 9, Hàm Thuận Nam: 6).

    Xem chi tiết
    Đất cấp bình quân nhân khẩu?

    BTO - Gia đình tôi có ba mẹ và 10 người con. Trước năm 1993 được nhà nước cấp đất theo nhân khẩu gồm 6 khẩu phần do ba tôi đứng tên (ba mẹ và 4 người con) do có một số người đã có vợ chồng hoặc chuyển khẩu đi nơi khác nên không còn trong hộ khẩu. 

    Xem chi tiết
    Cần nâng cấp tuyến đường ĐT 712 qua thị trấn Thuận Nam

    BTO- Tuyến đường Nguyễn Trãi - Nguyễn Minh Châu (đường ĐT 712) qua thị trấn Thuận Nam (Hàm Thuận Nam) được xây dựng khá lâu. Cuối năm 2017, do nền đường hư hỏng, UBND huyện Hàm Thuận Nam đã đầu tư kinh phí tiến hành sửa chữa với chiều dài toàn tuyến hơn 4,88km. Công trình sửa chữa tuyến đường này hoàn thành vào cuối năm 2018.

    Xem chi tiết
    Đã xử lý điểm tập kết rác dưới chân cầu Phú Long

    BTO- Báo Bình Thuận Online sáng ngày 7/2, có tin phản ánh về tình trạng người dân vứt rác thành đống dưới chân cầu Phú Long, quốc lộ 1A, khu vực giáp ranh giữa thị trấn Phú Long và xã Hàm Thắng, huyện Hàm Thuận Bắc.

    Xem chi tiết
    Nhếch nhác bãi rác bên đường

    BTO- Một bãi rác nằm ngay bên đường quốc lộ 1A, sát cầu Bến Lội thuộc địa phận xã Hàm Thắng (Hàm Thuận Bắc), đã tồn tại nhiều tháng nay gây nhếch nhác, mất vệ sinh môi trường.

    Xem chi tiết
    Hỗ trợ trực tuyếnHotline: 0252 360 4533